Wybierając blat kamienny, zwykle myślimy o nim jako o rozwiązaniu na wiele lat. Ma być piękny, trwały i dobrze wyglądać także wtedy, gdy kuchnia przestanie być nowa. W końcu właśnie po to wybieramy kamień.
Z czasem pojawiają się jednak bardziej praktyczne pytania. Czy może coś się stać z powierzchnią podczas codziennego gotowania? Czy możemy swobodnie przesuwać po niej talerze i garnki? Co z nożem, ciężką ceramiką albo drobiną piasku przyniesioną razem z zakupami? I wreszcie – czy po kilku latach na blacie pojawią się rysy?
Warto się nad tym zastanowić jeszcze przed wyborem materiału. Granit, kwarcyt naturalny, konglomerat kwarcowy i spiek mają nieco inną twardość i odporność na zarysowania. Ponadto w zależności od rodzaju powierzchni blatu ślady użytkowania są mniej lub bardziej widoczne.
Nie oznacza to jednak, że kamienny blat wymaga ciągłej ostrożności. Wręcz przeciwnie. Dobrze dobrany materiał jest przygotowany do normalnego funkcjonowania w kuchni. Trzeba tylko wiedzieć, co rzeczywiście może mu zaszkodzić, a czym zupełnie nie warto się przejmować?
Czy blat kamienny się rysuje?
Tak, blat kamienny można zarysować. Tyle że podczas normalnego użytkowania wcale nie jest to takie proste. W przypadku twardych kamieni naturalnych zwykłe kuchenne czynności rzadko prowadzą do powstania widocznych rys.
W praktyce przydaje się jedna prosta zasada: Największym wrogiem kamienia jest kamień!
Drobina piasku, niewielki fragment twardego minerału czy szorstki spód ceramicznego naczynia mogą stanowić większe zagrożenie niż nóż kuchenny. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy twardy materiał zostanie dociśnięty i przesunięty po powierzchni blatu.
Duże znaczenie ma również rodzaj materiału. Granit i kwarcyt naturalny należą do materiałów o wysokiej odporności na zarysowania. Konglomerat kwarcowy wymaga pod tym względem nieco większej uwagi. Wysoką odpornością wyróżniają się również spieki kwarcowe.
Dlatego pytanie „czy blat kamienny się rysuje?” prowadzi do znacznie ciekawszego pytania: co właściwie jest w stanie go zarysować?
Blat kamienny a skala Mohsa – co mówi nam twardość materiału?
Żeby lepiej zrozumieć odporność kamienia na zarysowania, warto poznać skalę Mohsa. Określa ona względną twardość minerałów od 1 do 10. Im wyższa wartość, tym trudniej zarysować dany minerał materiałem o niższej twardości.
Na końcu skali znajduje się diament z wartością 10. Kwarc ma wartość 7. I właśnie obecność kwarcu jest jedną z przyczyn wysokiej odporności wielu materiałów stosowanych na blaty.
Trzeba jednak uważać z prostymi tabelami spotykanymi w internecie. Granit czy kwarcyt naturalny nie są pojedynczym minerałem. Są skałami zbudowanymi z różnych minerałów. Dlatego przypisanie każdej płycie granitu jednej, absolutnej wartości w skali Mohsa byłoby uproszczeniem.
Granit
Granit zawiera między innymi kwarc i skalenie. Kwarc osiąga 7 w skali Mohsa, a skalenie około 6. To właśnie skład mineralny sprawia, że granitowy blat kuchenny jest bardzo odporny na zarysowania powstające podczas zwykłego użytkowania. Nie oznacza to niezniszczalności. Kontakt z równie twardym minerałem nadal może pozostawić ślad.
Kwarcyt naturalny
Kwarcyt powstaje z piaskowca bogatego w kwarc i jest materiałem wyjątkowo interesującym z punktu widzenia blatów kuchennych. Duża zawartość kwarcu przekłada się na bardzo wysoką twardość. Dlatego blat z kwarcytu naturalnego łączy niezwykły wygląd kamienia z bardzo dobrą odpornością na zarysowania. To jedna z cech, dzięki którym kwarcyty coraz częściej trafiają do kuchni.
Konglomerat kwarcowy
Nazwa może trochę zmylić. Konglomerat kwarcowy zawiera kwarc, ale gotowa płyta nie jest jednolitym blokiem tego minerału. W jej skład wchodzą również żywice, pigmenty i inne składniki. Dlatego nie należy przenosić twardości samego kwarcu bezpośrednio na cały blat z konglomeratu kwarcowego.
W praktyce konglomeraty bardzo dobrze sprawdzają się w kuchniach i od lat są najczęściej wybieranym materiałem na blaty w MASTERSTONE. Pod względem odporności na zarysowania wymagają jednak odrobinę więcej uwagi niż twarde kamienie naturalne.
Spiek kwarcowy
Spieki również wyróżniają się bardzo wysoką odpornością powierzchni na zarysowania. Konkretne parametry zależą od producenta, technologii oraz rodzaju wykończenia. Dobrym przykładem jest Dekton. Cosentino dla tego materiału podaje 7 punktów w skali Mohsa. To pokazuje, dlaczego spieki tak dobrze sprawdzają się na intensywnie użytkowanych powierzchniach.
Skala Mohsa pomaga więc zrozumieć różnice, ale nie powinna być jedynym kryterium wyboru. Blat kamienny do kuchni wybieramy przecież nie tylko ze względu na twardość. Liczą się również wygląd materiału, struktura powierzchni, odporność na temperaturę i sposób pielęgnacji. Ponadto istotne znaczenie ma aranżacja całego wnętrza.
Co może zarysować blat kamienny?
W codziennej kuchni zagrożeniem często okazują się rzeczy, na które właściwie nie zwracamy uwagi. Wyobraźmy sobie ciężką ceramiczną donicę stojącą na blacie. Pod jej spodem znajduje się kilka drobinek piasku. Zamiast podnieść, przesuwamy ją o kilkanaście centymetrów. W tym momencie pomiędzy dwiema powierzchniami pojawia się twardy materiał ścierny. Podobna sytuacja może wystąpić z ciężkim naczyniem lub kamienną deską.
Dlatego warto uważać na przesuwanie ciężkich przedmiotów po blacie kuchennym z kamienia. Zasada jest prosta: ciężkie rzeczy lepiej podnosić niż przesuwać.
Czy można kroić nożem bezpośrednio na blacie kamiennym?
To jedno z pytań, które pojawia się bardzo często. Odpowiedź zależy przede wszystkim od materiału oraz wykończenia powierzchni.
W przypadku granitowego blatu o powierzchni szczotkowanej normalne używanie noża nie powinno pozostawić widocznych zarysowań. Struktura takiej powierzchni dodatkowo sprawia, że drobne ślady codziennego użytkowania są mało widoczne.
Podobnie jest z granitem polerowanym. Zwykłe krojenie nie powinno pozostawiać rys. Żeby uzyskać widoczny ślad, należałoby użyć bardzo dużego nacisku albo celowo skrobać powierzchnię ostrzem.
W normalnej kuchni szybciej więc stępimy nóż, niż zarysujemy nim twardy granitowy blat.
Inaczej podchodzimy do konglomeratu kwarcowego. Szczególnie przy powierzchni polerowanej warto korzystać z deski. Konglomerat ma niższą odporność na zarysowania niż najtwardsze kamienie naturalne. Dlatego bezpośrednie krojenie na nim nie jest zalecane. Deska ma zresztą jeszcze jedną zaletę. Chroni ostrze. Możliwość krojenia bezpośrednio na kamieniu nie oznacza, że warto robić to każdego dnia.
Czy polerowany blat kamienny rysuje się łatwiej?
Polerowana powierzchnia jest gładka i odbija światło. Dzięki temu kamień wygląda efektownie, kolory nabierają głębi, a użylenie staje się bardziej wyraziste. Ta sama cecha powoduje jednak, że drobny ślad może być na polerze łatwiejszy do zauważenia pod odpowiednim kątem światła.
Nie oznacza to, że polerowany granit nagle staje się miękki. Twardość materiału pozostaje ta sama. Zmienia się przede wszystkim widoczność ewentualnych śladów.
Powierzchnia szczotkowana ma inną strukturę. Jest mniej jednolita optycznie i zdecydowanie lepiej maskuje drobne oznaki użytkowania. Dlatego przy intensywnie użytkowanych kuchniach warto również wziąć pod uwagę sposób wykończenia powierzchni blatu kamiennego.
Czy drobne ślady na blacie kamiennym powinny niepokoić?
Kamień naturalny nie jest tworzywem sztucznym. Każda płyta ma własny wzór, użylenie, strukturę i naturalne cechy. Z czasem mogą pojawić się również bardzo drobne ślady użytkowania. Część z nich jest widoczna jedynie pod światło i trudno zauważyć je podczas normalnego korzystania z kuchni.
W przypadku granitu czy kwarcytu naturalnego impregnacja może zniwelować widoczność bardzo drobnych rysek i śladów po narzędziach. Impregnat wnika w mikroskopijne nierówności powierzchni. Dzięki temu część takich śladów staje się optycznie mniej zauważalna.
Jak chronić blat kamienny do kuchni przed zarysowaniami?
Nie potrzeba specjalnych rytuałów. Wystarczy kilka prostych nawyków.
Ciężkie przedmioty lepiej podnosić niż przesuwać. Warto zwracać uwagę na piasek i inne twarde drobiny znajdujące się pod naczyniami, donicami czy dekoracjami. Przy konglomeracie kwarcowym dobrze korzystać z deski do krojenia.
Blat kamienny do kuchni nie powinien wymagać od domowników ciągłej ostrożności. Dobry materiał ma pozwalać normalnie gotować, przygotowywać posiłki i korzystać z kuchni każdego dnia.
Jaki blat kamienny wybrać, jeśli ważna jest odporność na zarysowania?
Jeżeli odporność na zarysowania znajduje się wysoko na liście wymagań, warto przyjrzeć się przede wszystkim kwarcytom naturalnym, granitom oraz spiekom kwarcowym.
Kwarcyt naturalny daje połączenie bardzo wysokiej twardości z wyjątkowym wyglądem. W wielu odmianach można znaleźć efektowne użylenie i kolory, które trudno odtworzyć w materiałach produkowanych przemysłowo.
Granit pozostaje sprawdzonym materiałem na blat kuchenny. Jest twardy, trwały i dostępny w wielu odmianach oraz rodzajach wykończenia powierzchni.
Spiek kwarcowy również oferuje bardzo wysoką odporność na zarysowania. Dodatkowo daje ogromne możliwości aranżacyjne.
Konglomerat kwarcowy ma nieco mniejszą odporność na zarysowania, ale nadal pozostaje znakomitym materiałem do kuchni. Jego zalety to ogromny wybór wzorów i kolorów, powtarzalność materiału oraz łatwość dopasowania do zabudowy. To sprawia, że od lat jest jednym z najczęściej wybieranych materiałów na blaty.
Nie istnieje więc jeden blat kuchenny kamienny, który będzie najlepszy dla każdego. W jednej kuchni najważniejsza będzie maksymalna odporność, w innej konkretny kolor lub użylenie. Ponadto możliwość uzyskania określonego efektu aranżacyjnego. Właśnie dlatego materiał warto wybierać nie tylko ze zdjęcia. Dobrze zobaczyć powierzchnię na żywo. Dotknąć jej i porównać kilka rozwiązań.
Blat kamienny – trwały, ale nie niezniszczalny
Czy blat kamienny można zarysować? Tak. Nie oznacza to jednak, że podczas codziennego użytkowania trzeba obchodzić się z nim jak z jajkiem.
Granit, kwarcyt naturalny i spieki oferują bardzo wysoką odporność na zarysowania. Konglomerat kwarcowy wymaga nieco większej uwagi, szczególnie przy powierzchniach polerowanych. Przy normalnym użytkowaniu przez wiele lat może zachować bardzo dobry wygląd.
Najważniejsza zasada pozostaje zaskakująco prosta: największym wrogiem kamienia jest kamień. Warto uważać przede wszystkim na twarde drobiny i ciężkie przedmioty przesuwane po powierzchni.
A później? Gotować. Korzystać. Zapraszać ludzi. Robić bałagan i znowu go sprzątać.
Bo dobry blat kamienny ma być częścią kuchni, a nie eksponatem, którego boimy się dotknąć.